Glazen doden

En dan loop je door een tamelijk onbeduidend smal straatje, passeert een van de vele zonnenbrillenkraampjes van een zenuwachtig ogende Afrikaan en vervolgens een rommelige scooterparking en dan kom je plotseling aan op een ook al onbeduidend pleintje met aan de oostzijde één van de vele Florentijnse kerken. Deze kerk, gewijd aan St. Marco, is van binnen een lust voor het oog. Totdat je ineens stuit op een altaar met glazen onderbouw, want daarin wacht je de heilige Antonino Pierozzi (1389-1459) op. Deze schriftgeleerde, aartsbisschop van Florence en beschermheilige van Moncalvo, nabij Turijn, is ooit gebalsemd waardoor hij weliswaar uitgedroogd, ingeklonken, versteend en verkleurd uit zijn oorspronkelijke grafstede in 1559 is opgegraven, en door zijn ‘incorruptible’ staat opnieuw is aangekleed en als een soort sneeuwwitje in een glazen bak is neergelegd zodat een ieder hem nog hedentendage kan aanschouwen. Laten we eerlijk zijn, de man ziet er niet uit, maar het kan nog veel erger. Op internet zijn er tal van websites die een inkijk geven in de glazen doodskisten van heiligen, martelaren en lokale lievelingen die veelal met behulp van een subtiel geplaatste verlichting aan den volke getoond worden. Soms zijn de gezichten wit als was en lijkt men de ogen amper gesloten te hebben. In andere gevallen kan men gerust spreken van genante toestanden, die ik hier niet nader hoef te omschrijven.

Duidelijk is wel, dat men niet ongestraft zomaar lichamen kan tonen die aan buitenlicht, lampen en lucht bloot staan. De wetgeving, met name in Italië, biedt voldoende ruimte tot exploitatie van geheiligden. In de Nederlanden is dat bepaald anders geregeld. Want wie kent bv. niet het grafmonument van Willem van Oranje in de Nieuwe Kerk te Delft. Een verbeelding van een dood lichaam op bed in marmer, samen met zijn hond aan het voeteneind.

Christiaan Carel van Lintelo

In het archief van de huizen Nettelhorst en De Heest bevindt zich een verzameling stukken welke afkomstig is van de edelman Christiaan Carel baron van Lintelo (1669-1736). Hij is de schoonvader van Adolf Jacob Hendrik van Heeckeren, o.m. heer van Nettelhorst, De Heest, Batinge en Overlaer. Omdat de man geen enkele zoon heeft nagelaten zijn zijn persoonlijke stukken voor een belangrijk deel vererfd op zijn dochter Petronella Reiniera, die in 1742 met Van Heeckeren in het huwelijk was getreden. In de literatuur wordt wel enige aandacht geschonken aan Christiaan Carel. Hij was immers kasteelheer van de Ehze (bij Almen) en Walfort (gelegen tussen Bredevoort en Aalten). Daarnaast was hij eerst scholtus van Lochem (binnen en buiten), en vervolgens van Zutphen (eveneens binnen en buiten). Ook kennen we hem als burgemeester van Groenlo (vanaf 1697), als drost van Bredevoort en als ordinaris-gedeputeerde namens Gelderland in de Staten-Generaal (vanaf 1701).

Minder duidelijk is zijn rol als gunsteling van koning-stadhouder Willem III. Deze laatste zorgde er voor dat Christiaan Carel vanaf 1702 als buitengewoon gevolmachtigde namens de Staten-Generaal namens de Republiek diplomaat werd aan het koninklijk hof van Pruisen in Berlijn. Het mag dan ook verrassend genoemd worden dat tussen de stukken die hij aan zijn bovengenoemde dochter heeft nagelaten zich ook een deel van zijn diplomatieke correspondentie bevindt. Zo treffen we dubbelen (minuten) van zijn brieven aan die in de periode 1707-1710 vanuit Berlijn naar de Staten-Generaal zijn verzonden. We krijgen daarbij een inkijkje in het leven aan het Pruisische hof: blijdschap en droefenis, ziekte en zeer, bezoeken, geruchten en roddels, het politieke en militaire spel, alles kwam in de brieven ter sprake.
Ook treffen we in dit archief van Nettelhorst en De Heest een uitgebreide correspondentie tussen Van Lintelo met Anthonie Heinsius (1641-1720), raadspensionaris van Holland en in zijn tijd een der belangrijkste bestuurders op het Europese toneel. Van deze bescheiden man is slechts een enkele eenvoudige afbeeldingen bewaard gebleven. Diens ontvangen en verzonden brieven omvatten het aantal van bijna 24.000 stuks en die zijn in de jaren ’70 van de vorige eeuw gepubliceerd in de grote RGP-serie en tegenwoordig ook op internet in zijn geheel te raadplegen. Curieus is echter, dat de brievencollectie in dit archief in dit verband nooit eerder is opgemerkt.

Dit geldt tevens voor de brieven van andere correspondenten zoals François Fagel, griffier van de Staten-Generaal, die uit de periode 1704-1713 bewaard zijn gebleven. Daarnaast correspondeerde Van Lintelo ook met de Engelse volgeling van Willem III John Churchill, de eerste hertog van Marlborough en zien we hem onder meer als betrokkene in het plan tot vernieuwing van het vriendschapsverdrag tussen Pruisen en de Republiek en in de geschillen tussen de Republiek en de koning van Denemarken, met name over het opbrengen van koopvaardijschepen in verband met het toltractaat.
Dat Christiaan Carel van Lintelo met zijn kosmopolitische achtergrond makkelijk in conflict kwam met bestuurders uit zijn lokale entourage, zoals de magistraat van de stad Lochem, is bijna onvermijdelijk. De weerslag van dit alles is terug te vinden in het archief van de huizen Nettelhorst en De Heest.

Theodore Demmink

Man of the day is Theodore Demmink, born in Arnhem in Holland in 1886, and passed away in 1964. His father, who gave him the names Theodorus Gijsbertus Jacob, was called Hendrik Jacob Demmink, and he worked as a gardener for the owner of House Sonsbeek, nowadays better-known as ‘the white villa’ in Arnhem. Theodore was the 7th child of his parents, and just like many others in 1905 or 1906 he joined the adventurous journey to the new world. The ship Statendam brought him on Ellis Island, and after a short while we find him in the city of Chicago. Records of the website Fold3 (former: Footnote) finds him back, with his Swedish wife Hilda Roost.

At first in the yellow pages of Chicago, where he is listed as meat trader, in 1915 living on South Halsted. Also from that time there is a nice picture of this busy street. According to the US Federal Census of 1930 (enumerated on April 24) he and his family lived at Beverly Glen Parkway. He was the owner of a house there, worth $ 17.000.

Huizen Nettelhorst en De Heest

De Gelderse huizen met deze naam kennen een gemeenschappelijk archief omdat op enig moment beide in handen waren van leden van het omvangrijke geslacht Van Heeckeren. In 1995-1996 is een aanvang gemaakt om de vele meters archief van dit conglomeraat te inventariseren. Maar door diverse omstandigheden kwam dit werk vervolgens stil te liggen.

Eerst in 2011 heeft dit werk een vervolg gekregen en kan thans binnen niet al te lange tijd dit rijke en interessante archief door het Gelders Archief in de dienstverlening worden gebracht. Wat echter bij weinigen bekend is, is dat ditzelfde archief een groot aantal 16e en 17e eeuwse charters bevat die afkomstig zijn van de familie Van Wassenaer. Enerzijds waren zij verwant aan de Gelderse Van Heeckerens, maar van oudsher had dit geslacht ook belangen in de gewesten Holland en Zeeland. Het inhuwen in de familie Van Heeckeren betekende ook het inbrengen van tientallen charters die betrekking hadden op hun Zeeuwse bezittingen, met name in Noord- en Zuid-Beveland.

Deze charters zijn vele tientallen jaren onberoerd gebleven en zijn op bundeltjes en tezamen in een grote klepdoos (zoals het Rijksarchief in Gelderland die in 1900 en 1903 liet vervaardigen) weggestopt. De foto's die hier afgebeeld zijn bieden een laatste blik op deze vorm van berging. Binnen enkele weken behoort deze wanorde tot het verleden, en krijgt men meer inzicht in de verdeling van de nieuw drooggelegde en -gevallen landen op Beveland en Walcheren, waar de families Van Cats en Van Tuyll van Serooskerken in de 17e eeuw hun zaakjes regelden. Maar ook treffen we in het archief een transportakte aan uit 1544 van het intussen verdwenen kasteel Maelstede te Kapelle. Kortom, het is nooit saai met die huis- en familiearchieven.

Links een tekening van kasteel Maalstede te Kapelle door J. Vogel uit 1743.

Schulzenhof Aholt in Bocholt

The year is 2004, and one of the great barns of the former schulzenhof Aholt has been used as shop for garden supplies. The farm that for the first time has been mentioned in the thirteenth century has shown traces of 18th century walls, but on this side of the renovated storehouse are clearly only traces of later times.

Es ist das Jahr 2004, und einer der großen Scheunen des ehemaligen Schulzenhofes Aholt wird als Shop für Gartenartikel benutzt. Der Bauernhof, der zum ersten Mal im dreizehnten Jahrhundert erwähnt wurde hat noch Spuren aus dem 18. Jahrhundert, aber auf dieser Seite des renovierten Lagerhaus sind deutlich nur Spuren von späteren Zeiten vorhanden.
Het is het jaar 2004, en een van de grote schuren van het voormalige scholtengoed Aholt wordt gebruikt als winkel voor tuinbenodigdheden. Het boerenbedrijf dat hier voor het eerst in de dertiende eeuw wordt vermeld vertoont nog sporen van 18e eeuwse muren, maar aan deze gerestaureerde zijde van de voorraadschuur zijn duidelijk alleen sporen van latere tijd aanwezig.

Marriage gifts for the whole life

In the past society looked clear and simple. Daughters who had left their house received a trousseau and hoped for a good match with their life partner. Wealthy farmers' daughters in Westphalia did not only receive just a pile of linen with that, but also a matching oak wardrobe.
In this example we see the locker Bernhardine Aholt (1879-1965) in 1903 as a gift was given at the start of her marriage. A hand-carved piece with her ​​initials D.A. (Dina Aholt). The sample was 253 cm. high and 215 cm. wide. In modern homes, this would not even fit, but in the peasant homes of the past, this was no problem.

Foute spellen

Iedereen kent ze wel, handleidingen voor produkten die uit een andere taal zijn overgezet in het Nederlands. Het werkt bijna net zo lachwekkend als het programma Google vertalen. Je komt een eindje, maar ook weer niet.

Onlangs werd hier thuis een spel aangeschaft dat bedoeld was om de kennis van beginletters te vergroten door deze te linken aan een herkenbare afbeelding. Toegegeven, de prijs voor de educatieve spellendoos was gering. En dat had een signaal moeten afgeven. En jawel hoor, zie wat hier de Italiaanse spellenmaker voor de Nederlandstalige kleuter in petto had. Wij op onze beurt hadden het grut wat uit te leggen, maar het scheelt dat in de foute combinatie de 'V' in elk geval gehandhaafd kon worden.